1. Dağılma qabiliyyəti
Müəyyən bir məhlulun ilkin cərəyan paylanması ilə müqayisədə müəyyən şərtlər altında elektrod (adətən katod) üzərində örtükün daha vahid paylanmasına nail olmaq qabiliyyəti. Həmçinin örtük tutumu kimi də tanınır.
2. Dərin örtük qabiliyyəti:
Kaplama məhlulunun müəyyən şərtlər altında yivlərə və ya dərin dəliklərə metal örtük çökdürmə qabiliyyəti.
3 Elektrokaplama:
Bu, müəyyən bir metal ionu ehtiva edən bir elektrolitdə katod kimi bir iş parçasından keçmək üçün müəyyən bir aşağı gərginlikli birbaşa cərəyanın dalğa formasından istifadə prosesidir və metal ionlarından elektronların alınması və katodda davamlı olaraq metala çökdürülməsi prosesidir.
4 Cərəyan sıxlığı:
Vahid sahə elektrodundan keçən cərəyan intensivliyi adətən A/dm2 ilə ifadə olunur.
5 Cari səmərəlilik:
Elektrik vahidindən keçərkən elektrod üzərində reaksiya nəticəsində əmələ gələn məhsulun faktiki çəkisinin onun elektrokimyəvi ekvivalentinə nisbəti adətən faizlə ifadə olunur.
6 Katod:
Elektron əldə etmək üçün reaksiya verən elektrod, yəni reduksiya reaksiyasına keçən elektrod.
7 Anod:
Reaktivlərdən elektron qəbul edə bilən elektrod, yəni oksidləşmə reaksiyalarına məruz qalan elektrod.
10 Katod örtüyü:
Əsas metaldan daha yüksək cəbri elektrod potensialına malik metal örtük.
11 Anodik örtük:
Əsas metalın potensialından kiçik cəbri elektrod potensialına malik metal örtük.
12 Çökmə sürəti:
Vaxt vahidi ərzində komponentin səthinə çökən metalın qalınlığı. Adətən saatda mikrometrlərlə ifadə olunur.
13 Aktivləşdirmə:
Metal səthin küt vəziyyətinin yox olması prosesi.
14 Passivləşmə;
Müəyyən ətraf mühit şəraitində metal səthinin normal ərimə reaksiyası ciddi şəkildə maneə törədir və nisbətən geniş elektrod potensialları diapazonunda baş verir.
Metalın əriməsinin reaksiya sürətini çox aşağı səviyyəyə endirməyin təsiri.
15 Hidrogen kövrəkliyi:
Aşındırma, yağsızlaşdırma və ya elektrokaplama kimi proseslər zamanı metallar və ya ərintilər tərəfindən hidrogen atomlarının udulması nəticəsində yaranan kövrəklik.
16 PH dəyəri:
Hidrogen ion aktivliyinin ümumi istifadə olunan mənfi loqarifmi.
17 Matris materialı;
Metalı çökdürə və ya üzərində bir film təbəqəsi yarada bilən bir material.
18 Köməkçi anodlar:
Elektrokaplamada adətən tələb olunan anoddan əlavə, örtülmüş hissənin səthində cərəyan paylanmasını yaxşılaşdırmaq üçün köməkçi anod istifadə olunur.
19 Köməkçi katod:
Elektrik xətlərinin həddindən artıq konsentrasiyası səbəbindən örtüklü hissənin müəyyən hissələrində baş verə biləcək sıyrıqları və ya yanıqları aradan qaldırmaq üçün cərəyanın bir hissəsini istehlak etmək üçün həmin hissənin yanına müəyyən bir formalı katod əlavə olunur. Bu əlavə katoda köməkçi katod deyilir.
20 Katod polyarizasiyası:
Birbaşa cərəyanın elektroddan keçdiyi zaman katod potensialının tarazlıq potensialından sapması və mənfi istiqamətdə hərəkət etməsi fenomeni.
21 İlkin cərəyan paylanması:
Elektrod polyarizasiyası olmadıqda elektrod səthində cərəyanın paylanması.
22 Kimyəvi passivləşmə;
İş parçasının səthində qoruyucu bir təbəqə kimi xidmət edən çox nazik bir passivasiya təbəqəsi yaratmaq üçün oksidləşdirici maddə olan bir məhlulda işlənməsi prosesi.
23 Kimyəvi oksidləşmə:
Kimyəvi emal yolu ilə metalın səthində oksid təbəqəsinin əmələ gəlməsi prosesi.
24 Elektrokimyəvi oksidləşmə (anodlaşdırma):
Metal komponenti anod kimi istifadə olunmaqla, müəyyən bir elektrolitdə elektroliz yolu ilə metal komponentinin səthində qoruyucu, dekorativ və ya digər funksional oksid təbəqəsinin əmələ gəlməsi prosesi.
25 Zərbəli elektrokaplama:
Cari prosesdən keçən ani yüksək cərəyan.
26 Çevrilmə filmi;
Metalın kimyəvi və ya elektrokimyəvi emalı nəticəsində əmələ gələn metal ehtiva edən birləşmənin səthi üz maskası təbəqəsi.
27 Polad mavi rəngə çevrilir:
Polad komponentlərinin havada qızdırılması və ya səthində adətən mavi (qara) rəngdə olan nazik bir oksid təbəqəsi əmələ gətirmək üçün oksidləşdirici məhlula batırılması prosesi.
28 Fosfatlaşdırma:
Polad komponentlərinin səthində həll olunmayan fosfat qoruyucu təbəqənin əmələ gəlməsi prosesi.
29 Elektrokimyəvi polyarizasiya:
Cərəyanın təsiri altında elektroddakı elektrokimyəvi reaksiya sürəti xarici enerji mənbəyi tərəfindən təmin edilən elektronların sürətindən daha aşağı olur və bu da potensialın mənfi istiqamətdə dəyişməsinə və polyarizasiyanın baş verməsinə səbəb olur.
30 Konsentrasiya polyarizasiyası:
Elektrod səthinə yaxın maye təbəqəsi ilə məhlul dərinliyi arasındakı konsentrasiya fərqindən qaynaqlanan polyarizasiya.
31 Kimyəvi yağsızlaşdırma:
Qələvi məhlulda sabunlaşma və emulsiyalaşma yolu ilə iş parçasının səthindən yağ ləkələrinin təmizlənməsi prosesi.
32 Elektrolitik yağsızlaşdırma:
Elektrik cərəyanının təsiri altında iş parçasını anod və ya katod kimi istifadə edərək qələvi məhlulda iş parçasının səthindən yağ ləkələrinin təmizlənməsi prosesi.
33 İşıq saçır:
Parlaq bir səth yaratmaq üçün metalın qısa müddət ərzində məhlulda isladılması prosesi.
34 Mexaniki cilalama:
Cilalama pastası ilə örtülmüş yüksək sürətli fırlanan cilalama çarxından istifadə edərək metal hissələrin səth parlaqlığının artırılmasının mexaniki emal prosesi.
35 Üzvi həlledici ilə yağsızlaşdırma:
Parçaların səthindən yağ ləkələrini təmizləmək üçün üzvi həlledicilərdən istifadə prosesi.
36 Hidrogenin çıxarılması:
Elektrokaplama istehsalı zamanı metalın içərisində hidrogen udma prosesini aradan qaldırmaq üçün metal hissələri müəyyən bir temperaturda qızdırmaq və ya digər üsullardan istifadə etmək.
37 Soyma:
Komponentin səthindən örtüyün çıxarılması prosesi.
38 Zəif aşınma:
Kaplamadan əvvəl, müəyyən bir tərkib məhlulunda metal hissələrin səthindəki son dərəcə nazik oksid filminin çıxarılması və səthin aktivləşdirilməsi prosesi.
39 Güclü eroziya:
Metal hissələrdən oksid pasını təmizləmək üçün metal hissələri yüksək konsentrasiyalı və müəyyən temperaturlu aşındırma məhluluna batırın
Eroziya prosesi.
40 Anod torbası:
Anod çöküntüsünün məhlula daxil olmasının qarşısını almaq üçün anodun üzərinə qoyulan pambıq və ya sintetik parçadan hazırlanmış torba.
41 Parlaqlaşdırıcı vasitə:
Elektrolitlərdə parlaq örtüklər əldə etmək üçün istifadə olunan aşqarlar.
42 Səthi aktiv maddələr:
Çox az miqdarda əlavə edildikdə belə, səth gərginliyini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilən bir maddə.
43 Emulqator;
Qarışmayan mayelər arasındakı səth gərginliyini azalda və emulsiya əmələ gətirə bilən bir maddə.
44 Xelatlaşdırıcı maddə:
Metal ionları və ya metal ionları ehtiva edən birləşmələrlə kompleks əmələ gətirə bilən maddə.
45 İzolyasiya təbəqəsi:
Elektrodun və ya armaturun müəyyən bir hissəsinə səthini keçiricisiz etmək üçün tətbiq olunan material təbəqəsi.
46 Nəmləndirici maddə:
İş parçası ilə məhlul arasındakı səth gərginliyini azalda bilən və iş parçasının səthini asanlıqla isladan bir maddə.
47 Əlavə:
Məhlulun elektrokimyəvi göstəricilərini və ya keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilən az miqdarda aşqar.
48 Bufer:
Müəyyən bir diapazonda məhlulun nisbətən sabit pH dəyərini saxlaya bilən bir maddə.
49 Hərəkətli katod:
Kaplama hissəsi ilə dirək çubuğu arasında dövri qarşılıqlı hərəkətə səbəb olmaq üçün mexaniki cihazdan istifadə edən katod.
50 Fasiləsiz su filmi:
Adətən səth çirklənməsinin yaratdığı qeyri-bərabər islanma üçün istifadə olunur ki, bu da səthdəki su təbəqəsini kəsilməz edir.
51 Məsaməlilik:
Vahid sahəyə düşən deşiklərin sayı.
52 Sancaq Dəliyi:
Katod səthindəki müəyyən nöqtələrdə elektrodepozitsiya prosesindəki maneələr örtüyün çökməsinə mane olur, ətrafdakı örtük isə qalınlaşmağa davam edir. Katod səthindən alt örtüyə və ya substrat metalına qədər olan kiçik məsamələr, ətrafdakı örtük qalınlaşmağa davam edərkən, örtüyün həmin yerdə çökməsinə mane olur.
53 Rəng dəyişikliyi:
Korroziya nəticəsində metalın və ya örtüyün səth rəngində dəyişiklik (məsələn, tündləşmə, rəng dəyişməsi və s.).
54 Bağlayıcı qüvvə:
Örtük və substrat materialı arasındakı bağın möhkəmliyi. Örtüyü substratdan ayırmaq üçün tələb olunan qüvvə ilə ölçülə bilər.
55 Soyma:
Örtüyün substrat materialından təbəqəyə bənzər formada ayrılması fenomeni.
56 Süngər kimi örtük:
Elektrokaplama prosesi zamanı əmələ gələn və substrat materialına möhkəm yapışmayan boş və məsaməli çöküntülər.
57 Yanmış örtük:
Yüksək cərəyan altında əmələ gələn tünd, kobud, boş və ya keyfiyyətsiz çöküntü, tez-tez tərkibində
Oksid və ya digər çirklər.
58 Nöqtə:
Elektrokaplama və korroziya zamanı metal səthlərdə əmələ gələn kiçik çuxurlar və ya dəliklər.
59 Örtük Lehimləmə Xüsusiyyətləri:
Örtük səthinin əridilmiş lehimlə islanma qabiliyyəti.
60 Sərt xrom örtük:
Bu, müxtəlif substrat materialları üzərində qalın xrom təbəqələrinin örtülməsinə aiddir. Əslində, onun sərtliyi dekorativ xrom təbəqəsindən daha sərt deyil və örtük parlaq deyilsə, dekorativ xrom örtükdən daha yumşaqdır. Qalın örtüyü yüksək sərtlik və aşınmaya davamlılıq xüsusiyyətlərini göstərə bildiyinə görə sərt xrom örtük adlanır.
T: Elektrokaplama üzrə əsas biliklər və terminologiya
D: Müəyyən bir məhlulun ilkin cərəyan paylanması ilə müqayisədə müəyyən şərtlər altında elektrod (adətən katod) üzərində örtükün daha vahid paylanmasına nail olmaq qabiliyyəti. Həmçinin örtük tutumu kimi də tanınır.
K: Elektrokaplama
Yazı vaxtı: 20 Dekabr 2024
